Première Jeths' Requiem

Dante

De Hemel; Gravure van Gustave Doré, illustratie bij Dantes goddelijke komedie 

 

Op 11 maart gaat Willem Jeths’ Requiem in première. Het gaat verder vanaf het punt waarop de romantiek ophield te bestaan: de Tiende symfonie van Mahler...

Willem Jeths was nog student toen hij het machtige ‘doodsakkoord’ uit Mahlers Tiende leerde kennen. Sindsdien heeft dat hem niet meer losgelaten. Als een symbool voor ‘het einde’ reist het met hem mee, zoals de melodie van het Dies irae Rachmaninov levenslang vergezelde. We hebben het in de ZaterdagMatinee al in zijn opera Hôtel de Pékin kunnen horen, en in het Vrijdagconcert in het orkestwerk Scale. “Scale”, aldus Jeths, “is Italiaans voor ‘trappen’; de muziek gaat over de trappen die je moet bestijgen om te kunnen sterven, de processen die je moet doorlopen tot het goed is, tot je klaar bent voor de dood.”

 

Streven naar het hoogste
Maar, wanneer ben je er klaar voor? “Stirb und werde”, schreef Goethe – een tekst die Jeths gebruikte in zijn Eerste symfonie, die ook in de Matinee zijn première beleefde. “Goethe [geeft] ons een morele boodschap mee: je moet in je leven streven naar het hoogst mogelijke. Als je dat niet doet, ben je slechts ‘ein trüber Gast auf der dunklen Erde’.”

Als op 11 maart Jeths’ Requiem in première gaat, klinkt de ‘gewone’ tekst van de Latijnse dodenmis. Maar, net als bij Fauré, inclusief het In Paradisum. Na een klein uur muziek zorgt dat voor een sfeer van verzoening met het lot; het schetst de overgang naar een ‘andere fase’. “Ik heb mezelf de opdracht gegeven”, zegt Jeths, “om de muziek die terugtrekkende beweging te laten maken, en ook afstand te nemen van die drang tot elke prijs te betoveren en te imponeren, want dat boeit me steeds minder.” Toegegeven, er zijn imposante uitbarstingen, maar veel delen verstrijken zacht. Langzaam. Veel is min of meer tonaal. We horen zelfs een flard van het aloude Dies irae.

Iets van deze klankwereld hebben we overigens al kunnen proeven. Op 14 november 2015 klonk in de Matinee al een voorstudie voor het Requiem: Mors aeterna.

 

 

‘Dem Andenken eines Engels’
In Alban Bergs Vioolconcert ‘Dem Andenken eines Engels’ geen Dies irae, maar wel Bachs koraal Es ist genug in het slotdeel – een koraal dat wonderwel past in de twaalftoonsreeks die Berg gebruikte. Berg schreef het werk als eerbetoon aan Manon Gropius, de jong overleden dochter van Mahlers weduwe Alma en haar tweede echtgenoot, de architect Walter Gropius. Het werd ook meteen Bergs eigen Requiem – het werk aan zijn opera Lulu kon hij niet meer afmaken.

 

Radio Filharmonisch Orkest
Groot Omroepkoor
James Gaffigan
dirigent
Klaas Stok koordirigent
Leila Josefowicz viool

 

Programma: 
Berg Vioolconcert
Jeths Requiem (opdrachtwerk NTR ZaterdagMatinee, met financiële ondersteuning van het Fonds Podiumkunsten - wereldpremière)

 

Voor kaarten en meer informatie klik hier

 

 

 

Deel dit artikel