Dvořáks symfonie uit de nieuwe wereld

Sierra Nevada - door Albert Bierstadt, 1873

De Negende symfonie is Dvořák op z’n mooist. Het werk eindigt ongetwijfeld hoog in de Hart & Ziel Lijst van NPO Radio 4. Neil Armstrong nam in 1969 zelfs een opname mee naar de maan, tijdens zijn vlucht met de Apollo 11. Het Radio Filharmonisch Orkest speelt het werk ‘Uit de nieuwe wereld’ op vrijdag 6 en zondag 8 oktober. De dirigent is Gustavo Gimeno, die in 2014 furore maakte als last-minute invaller voor Mariss Jansons.

 

Antonín Dvořák vertoefde van 1892 tot 1895 in Amerika. Hij had er een aanstelling gekregen als directeur aan een conservatorium in New York, met de bedoeling het professionele Amerikaanse muziekleven een zetje in de goede richting te geven. Zelf schreef hij er zijn laatste symfonie, die hij de ondertitel ‘Uit de nieuwe wereld’ meegaf.

 

Mogelijk heeft Dvořák zijn indrukken van het weidse Amerikaanse land in deze muziek verwerkt. Maar werd Dvořák ook geïnspireerd door de Amerikaanse (volks)muziek? Hoewel velen het hebben geprobeerd, kan eigenlijk niemand er liederen van de Amerikaanse boeren ‘spotten’, laat staan muziek van de negers die op hun land werkten.

 

Maar die beroemde althobo-partij in het langzame deel dan? Wie droomt niet mee op die heerlijke, mijmerende melodie? Deze lijkt iets weg te hebben van een negrospiritual, maar wélke – ook dat is niet onomstotelijk vast te stellen. Voor Leonard Bernstein, de centrale componist in dit AVROTROS Vrijdagconcert-seizoen, was dat ook helemaal niet belangrijk. Hij dirigeerde de symfonie graag en noemde haar gewoon ‘multinationaal’. En inderdaad had de componist van de beroemde Slavische dansen ook zijn oude, Centraal-Europese ervaring meegebracht naar de ‘nieuwe wereld’.

 

Dvořák maakte echter school. Zijn prachtige blazerspartijen – voor de koperblazers, maar vooral de dwarsfluit en genoemde althobo – zetten de toon voor de ‘typisch-Amerikaanse’ componisten na hem, van Aaron Copland tot Bernstein. Componisten overigens, met evenzeer Europese ‘roots’. Bernsteins ouders kwamen uit Rusland, die van Copland uit Litouwen...

 

vrijdag 6 oktober 2017 20.15 uur

TivoliVredenburg, Utrecht

www.avrotrosvrijdagconcert.nl

De nieuwe wereld van de muziek

Radio Filharmonisch Orkest

Gustavo Gimeno dirigent

Kirill Gerstein piano

 

Ives Central Park in the dark

Bernstein Tweede symfonie 'The age of anxiety'

Dvořák Negende symfonie 'Uit de nieuwe wereld'

 

---

 

zondag 8 oktober 2017 11.00 uur

Koninklijk Concertgebouw, Amsterdam

www.zondagochtendconcert.nl

Uit de Nieuwe Wereld

Radio Filharmonisch Orkest

Gustavo Gimeno dirigent

 

Ives Central Park in the dark

Dvořák Negende symfonie 'Uit de nieuwe wereld' 

 

beide concerten kunt u ook live beluisteren op NPO Radio 4

 

afbeelding: Albert Bierstadt (1830-1902), Sierra Nevada (1873)

Deel dit artikel