De week van Semjon Meerson

Semjon Meerson - foto Esther de Bruijn

Hoe ziet een week eruit van een orkestmusicus die dagelijks werkt op de toppen en dalen van zijn emoties? Het Radio Filharmonisch Orkest speelt iedere week een nieuw programma. Hoe bereidt een speler een moeilijke partij voor? Hoeveel uren moet hij of zij extra studeren? En hoe weet hij de tijd tussen muziek en familie te verdelen?

 

door Ewa Maria Wagner (foto's Esther de Bruijn)

 

Dinsdag 15 mei 2018

‘Vandaag begint voor mij de laatste week in het Radio Filharmonisch Orkest. Het is niet anders, ik moet met mijn werk stoppen. Ik zal jullie allemaal ontzettend missen en kom zeker regelmatig naar jullie luisteren. Afscheid is nooit leuk maar het goede nieuws is: in de pauze is er voor iedereen een taart,’ zegt Semjon Meerson (65) , 2e concertmeester bij het RFO deze ochtend op de dirigentenbok. Een warm applaus van alle collega’s kleurt de dag.

 

‘Ik bedenk me nu pas,’ vertelt Semjon drie uur later tijdens de lunchpauze in Café Elling, ‘dat ik exact op 15 mei 1990 mijn laatste concert  in het Academisch Philharmonisch Orkest in Leningrad heb gespeeld met de lange solo van Het Zwanenmeer van Tchaikovsky. Precies 28 jaar later op dezelfde dag neem ik nu afscheid van mijn orkest in Nederland. En alsof de toekomst zich al manifesteert is mijn kleinzoon Luuk vandaag jarig, hij is 7 jaar geworden.’

Semjon, een stille, sympathieke man met blauwe ogen achter een bril en een klein baardje glimlacht. In zijn geruite overhemd met een mouwloze pullover er overheen valt hij ook vandaag niet echt op.

‘Ik dacht wat is er mooier dan mijn orkestcarrière afsluiten met La Valse van Ravel? Gelukkig mocht ik het zelf van de directie bepalen. Ik ben in 1990 met mijn vrouw en mijn toen achtjarige dochter naar Hilversum gekomen voor het Radio Filharmonisch Orkest. Vanaf het eerste moment was het bijzonder. Harry van Meurs, slagwerker van het RFO die nu alweer vijf jaar met pensioen is, verwelkomde me op Schiphol en regelde voor ons een appartement in Huizen. Dat was ongelofelijk, we zijn vrienden geworden.’   

 

Woensdag 16 mei 2018

Vandaag komt Semjon de allerlaatste keer naar het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum, waar het orkest in Studio 5 repeteert.

‘Deze studio is mijn tweede thuis geworden,’ hij kijkt naar het hoge plafond, het verlichte podium en de houten panelen langs de muren. ‘Vorige week zag ik er tegen op, nu voelt het alweer gewoon. Er is een tijd van komen en van gaan, afscheid betekent ook een nieuw begin, zo wil ik het zien. Het is belangrijk te beseffen wat je wilt op zo’n moment, ik ben van plan leuk verder te leven.’

Hoe moet het goede leven verder gaan?

‘Nog geen jaar geleden heb ik dezelfde vraag gesteld aan onze bedrijfspsychologe, Els Maas. Na een hele reeks diepgaande gesprekken heeft ze me geadviseerd zenmeditatie te beoefenen. Ik was erg sceptisch maar ik besloot het alsnog uit te proberen. Wat er daarna gebeurde was een klein wonder, ik had nooit voor mogelijk gehouden wat 20 minuten stilte per dag kunnen voor je kunnen doen. Voor het eerst in mijn leven kon ik mijn oude patronen loslaten en het leven zien zoals het echt is. De innerlijke onrust, de flarden springende gedachten, het onvermogen uit eigen bubbels – zo noem ik problemen – te komen, begon te verdwijnen. Maar dat niet alleen, naarmate ik het regelmatig doe, heb ik meer ruimte in mijn hoofd voor creativiteit, voor nieuwe inzichten die ik zonder zenmeditatie nooit zou krijgen. De filosofie erachter is ontzettend praktisch en zonder hocus pocus. De groep bestaat uit acht mensen, we komen wekelijks samen, nu kan ik zeggen dat ze mijn tweede familie zijn geworden. Dankzij Els Maas en zenmeditaite zie ik het afscheid op een volkomen ander manier dan één jaar geleden. Het is goed geweest, nu krijg ik een andere tijdinvulling en daarop verheug ik me heel erg.’

 

Donderdag 17 mei 2018

Semjon Meerson - foto Esther de BruijnDe werkdag begint al om 14.30 uur, als het RFO met de bus naar Utrecht rijdt. Op de planning staan een gewone en een generale repetitie voor het concert dat vanavond in TivoliVredenburg plaatsvindt. Met Out of the Blue, een nieuwe reeks concerten, richt het orkest zich op veertigers, onder andere ook daarom beginnen de concerten pas om 21.00 uur.

‘Het voelt goed dat het orkest op een andere manier bezig is en probeert weer meer jongeren in de zaal te krijgen. Zondag aanstaande zijn ook mijn kleinkinderen in het Concertgebouw bij Het Zondagochtend Concert aanwezig. Ook ik wil ze op mijn manier blijven stimuleren met spontane concertbezoeken, het lijkt me belangrijk voor de toekomst van ons beroep.’

Hoe gaat het met Semjon vandaag?

‘Vanochtend heb ik wat in mijn tuin gerommeld en een magisch moment beleefd. Een merel zong zo mooi dat ik stil bleef staan. Daarna heb ik fragmenten van Giuseppe Tartini The art of bow gestudeerd, ik hou zo ontzettend van dit stuk, het is simpel en zo leerzaam. In de vroege middag kwam een vriend van me op bezoek, we hebben voornamelijk over pensioenregeling gesproken. Het is een nieuw thema voor me en ik vind het fijn om te weten wat me te wachten staat. Daarna werd ik al snel door mijn collega Ruud met de auto opgehaald. We doen carpoolen altijd, morgen ben ik aan de beurt.’

 

Vrijdag 18 mei 2018

‘Vanochtend werd ik wakker met La Valse van Ravel in mijn hoofd, dat heb ik vaak, de muziek blijft soms dagenlang bij me hangen.’

Het Vrijdagconcert nadert, heeft Semjon last van het ultieme gevoel?

‘Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik ieder concert met 100% inzet speel, alsof het mijn laatste concert is. Het inzicht dat ik al meer dan veertig jaar het laatste concert speel, luchtte me op. Hoe meer ik erover nadenk, hoe gewoner het wordt. En er is een tijd hierna, ik merk bijvoorbeeld hoe ik me al verheug op de reis naar mijn familie in Rusland. Samen gaan we een vijfdaagse cruise op de Wolga doen, van Samara, mijn geboortestad, naar Kazan.’

Ineens begint Semjon met zijn hoofd te schudden en te lachen.

‘Tja, toch denk ik dan meteen weer aan muziek, aan een scène van Boris Godoenov die zich daar in de vijftiende eeuw afspeelt: twee monniken zingen over de slag tussen Russen en Tartaren, prachtige opera.’ [Het Radio Filharmonisch Orkest begint de NTR ZaterdagMatinee komend seizoen met deze opera. Kijk hier voor meer informatie. Red.]

Hij vertelt over zijn jeugdjaren in Rusland en studie op het conservatorium in Leningrad. Zou Semjon in de toekomst toch terug naar Rusland willen gaan?

‘Grappig, vorige week vroeg iemand dat ook al aan mij. Misschien blijf ik niet per se in Huizen wonen maar ik kom niet verder dan Drenthe. Ik ben dol op Nederland en hoewel ik nooit een Nederlander zal worden, want Russisch blijft mijn moedertaal, kan ik me niet  voorstellen in een ander land te wonen. Natuurlijk heb ik een fantastische tijd in Sint  Petersburg gehad maar het is verleden tijd. Daar terug te keren zou betekenen naar achter te gaan en ik ben nu juist met de toekomst bezig. Ik ga graag naar Rusland zoals ik ook met vakantie ga naar Frankrijk of Italië, maar ik kom nog liever terug naar huis  – en dat is in Nederland.’

  

Zaterdag 19 mei 2018

Het is een koude ochtend, de hemel blijft grijs, het waait. Semjon gaat boodschappen doen, zoals altijd als hij niet hoeft te werken op een zaterdagochtend. En toch is hij nog bezig met het concert van gisterenavond. De vrolijke loopjes van Francis Poulencs Les Biches draaien in zijn hoofd, hij kan zo maar de golvende muziek van Debussy’s La Mer oproepen, hij vond zelfs de nieuwe compositie van Marijn Simons Étoile de la mer erg sfeervol. Aan La valse van Maurice Ravel, het slotstuk, wil hij vandaag niet denken, morgen is het allerlaatste concert.

Was hij gisteren meer emotioneel dan normaal?

‘Nee, niet echt, nostalgie is me vreemd. De meditaties, die ik regelmatig doe, leren me  te accepteren. Er is een kracht in de natuurlijke gang van zaken, dan zie je de gebeurtenissen zoals ze zijn, zonder ze te vergroten. Zondermeer heb ik ontzettend genoten van het werk maar nu dient zich een fase aan van vrijheid en andere aandachtpunten. Ik geloof vast dat als je een situatie accepteert zoals die is, er vanzelf weer nieuwe, spannende dingen vanzelf op je pad komen.’

Weer thuis pakt hij zijn viool en gaat studeren. Zou het nog vaak gebeuren dat hij thuis gaat spelen?  

‘Ik weet het niet, ik lig er uit, dat klinkt hard maar het is zoals het is. Voor mijn plezier ga ik zeker spelen maar dan moet ook nog blijken of het plezier zonder regelmatig te oefenen hetzelfde blijft. Eerlijk gezegd ben ik nooit zo zeer een vriend geweest van lang studeren, één uur vond ik al gauw genoeg. David Oistrakh zei het al: kwaliteit gaat voor kwantiteit, lang studeren is niet nodig als je je maar goed concentreert op wat je doet. Maar de tijd zal me leren wat ’t gaat worden. Ik maak me daar niet zo druk om.’

 

Zondag 20 mei 2018

Semjon Meerson - foto Esther de BruijnHet geroezemoes in de kantine van het Amsterdamse Concertgebouw klinkt gedempt, het ruikt naar koffie en parfum, het is pas half tien ’s ochtends. Semjon zit aan tafel, zijn lichtroze wangen glimmen, hij glimlacht en twinkelt met zijn ogen. Juist het 'gewone' is voor hem vandaag heel bijzonder. Hij is licht opgewonden maar meer omdat zijn kleinkinderen vandaag in de zaal zitten dan dat het zijn laatste concert met het Radio Filharmonisch Orkest is.

‘Ik ga met een lachend en een huilend oog hier weg. Waar ik erg blij om ben is dat er met de nieuwe chef-dirigent ook een goede toekomst voor het orkest te verwachten is. Na zoveel ellende met bezuinigingen lijken de komende jaren positief, dat vind ik erg belangrijk. Uitstappen uit een goed functionerend orkest voelt fijn, we hebben andere tijden gekend, veel van mijn collega’s zijn weggestuurd, ze “moesten” weggaan en dat is heel wat anders. Ik ben dankbaar dat het voor mij een vrije keuze was. Vandaag ga ik na het laatste stuk van het concert, La valse van Ravel, dansend naar een andere periode van mijn leven. Ik ga op een prettige manier een fijne tijd tegemoet en dat wens ik iedereen in het orkest als het zo ver is.’

 

 

 

Deel dit artikel
RFO