Componeren met open oren

Componeren met open oren
zaterdag 20 januari 2018 - 14u15
Het Koninklijk Concertgebouw, Amsterdam - Grote Zaal
Radio Filharmonisch Orkest
Edward Gardner, dirigent
  • Jean-Efflam Bavouzet, piano

Programma

Programma

  • Leoš Janáček - Taras Bulba
  • Béla Bartók - Eerste pianoconcert
  • Witold Lutosławski - Derde symfonie
- NTR Radio

Janáček en de taal van de gewone man

In de twintigste eeuw staan componisten meer dan ooit open voor impulsen van buitenaf. Soms komen ze wat op de markt tegen, of ze ontdekken iets via de radio. Zo luisterde Leoš Janáček goed naar de spreektaal van de gewone man, om in zijn vocale muziek een sterk declamatorische stijl te bereiken. Die stijl liet zelfs in zijn instrumentale muziek zijn sporen na. De drie delen van Taras Bulba zijn door hun literaire karakter bijna instrumentale operascènes geworden.

 

Lutosławski en de vrijheid

Béla Bartók was als jonge man diep onder de indruk van Richard Strauss. Hij vond zijn onmiskenbaar eigen geluid echter op het platteland van de Balkan. De ogenschijnlijk primitieve eenvoud ervan doordrenkt zijn Eerste pianoconcert. Hij speelde het in 1928 zelf in het Concertgebouw, met Mengelberg als dirigent. Nu, 90 jaar later, zijn het Edward Gardner, het Radio Filharmonisch Orkest en pianist Jean-Efflam Bavouzet die in hun voetsporen treden.  

De Poolse componist Witold Lutosławski begon daar waar Bartók ophield, maar werd overdonderd door een radio-uitzending van het Pianoconcert van John Cage. Uit die ervaring ontwikkelde hij zijn eigen variant van de toevalsmuziek; in zijn Derde symfonie heeft dat tot een indrukwekkend bouwwerk geleid. De orkestmusici krijgen hierin enige artistieke vrijheid – een prachtige metafoor voor het door de Sovjetunie overvleugelde Polen.  


Concerten in de NTR ZaterdagMatinee worden rechtstreeks uitgezonden via NPO Radio 4 en zijn maximaal 3 maanden terug te luisteren via www.nporadio4.nl/concerten.

Deel dit artikel